Skip to content

prof. Maria Orwid

23 lipca 1930 – 9 lutego 2009 

Mimo  upływu lat wciąż trudno pisać o prof. Marii Orwid  w czasie przeszłym. Była dla nas, Jej uczniów bardzo ważna, dzieliliśmy z nią wspólne pasje a ona wspierała nas w rozwoju. 

Urodziła się w 1930 r. w Przemyślu jako jedyne dziecko adwokata o socjalistycznych poglądach, dr. Adolfa Pfefera i jego żony Klary z Weinstocków. Wojna przerwała Jej szczęśliwe życie w dużej, kochającej się rodzinie. Jej zasymilowana żydowska rodzina prawie w całości została zamordowana. Doświadczenie to stanowiło ogromną traumę w życiu Profesor Orwid,  czyniąc Ją zarazem niezwykle wrażliwą na problematykę wolności, władzy, wykluczenia, przynależności.  Po wojnie zamieszkała z mamą i ojczymem w Krakowie. W 1953 roku kończyła Wydział Lekarski Uniwersytetu Jagiellońskiego. Bardzo wcześnie, bo jeszcze na studiach, związała się z  krakowską Kliniką  Psychiatryczną. Uważała, że po doświadczeniach Holokaustu psychiatria i psychoterapia uratowała jej życie.  

Ci którzy znali prof. Marię Orwid, wiedzą jak bardzo jej życie zawodowe było intensywne.  

Warto przypomnieć, że jeden z istotnych obszarów którym zajmowała się cale życie to badania dotyczące traumy: traumy poobozowej u byłych więźniów KL Auschwitz, traumy tych którzy przeżyli Holokaust oraz ich dzieci. Jednocześnie przez całe swoje zawodowe życie rozwijała psychiatrię młodzieżową, propagując zintegrowany nowoczesny model leczenia oparty na społeczności terapeutycznej, psychoterapii i terapii rodzin. Była założycielką i kierownikiem Kliniki Psychiatrii Dzieci i Młodzieży  Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, którą kierowała do 2000 r., kiedy przeszła na emeryturę. 

Była nauczycielką wielu pokoleń studentów, psychiatrów i psychoterapeutów, promotorką licznych prac doktorskich, autorką ponad 160 publikacji naukowych. Nie do przecenienia jest Jej wpływ na rozwój psychoterapii,  a szczególnie terapii rodzin, w Polsce. Warto przypomnieć, że była jednym z założycieli Sekcji Naukowej Psychoterapii i Sekcji  Naukowej Terapii Rodzin Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego.  

Była wspaniałym ambasadorem polskich psychoterapeutów, utrzymywała kontakty z wybitnymi światowymi terapeutami rodzinnymi, w tym  z twórcami terapii rodzin. Warto tutaj choćby wymienić Lymana Wynne’a, Helma Stierlina, Yrjö O. Alanena czy Mony Elkaima, z którymi łączyła ją osobista przyjaźń.  Dzięki jej  aktywności i zaangażowaniu wybitni psychoterapeuci przyjeżdżali do Polski, do Krakowa ze swoimi wykładami i warsztatami, umożliwiając młodszym kolegom uczenie się od mistrzów. Była członkiem założycielem International Family Therapy Association IFTA i honorowym członkiem European Family Therapy Association (EFTA). Aktywnie współpracowała z Deutsche Akademie für Psychoanalyse, która przyznała jej złoty medal Akademii. Była także członkiem założycielem i przez wiele lat członkiem zarządu World Association for Dynamic Psychiatry. Organizowała wiele konferencji naukowych i sympozjów, w tym – światowy kongres terapii rodzin, który miał miejsce w Krakowie w 1990 roku oraz światowy kongres psychiatrii dynamicznej w 2005 roku. 

Była współzałożycielką i honorowym prezydentem Polsko-Izraelskiego Towarzystwa Zdrowia Psychicznego, które podjęło wysiłek konfrontacji z bolesnymi aspektami wspólnej polsko-żydowskiej historii. Była Żydówką i Polką i ta podwójna tożsamość dawała jej możliwość widzenia spraw z podwójnej perspektywy, co wzbogacało dyskurs i pozwalało unikać uproszczeń w podejściu do kwestii trudnych. Była bardzo dumna zarówno ze swojej żydowskiej tożsamości jak i polskiej tradycji i mitów, z którymi się identyfikowała.  Była także bardzo głęboko zaangażowana w dialog polsko-niemiecki i była dla wszystkich bardzo ważnym uczestnikiem tego dialogu. Wyrazem docenienia jej wkładu w dialog polsko-niemiecki było przyznanie jej przez prezydenta Federalnej Republiki Niemiec Medalu Zasługi.  

Była wspaniałym wykładowcą. Miała rzadki talent precyzyjnego formułowania istotnych dla psychoterapii i psychiatrii zagadnień z jednoczesnym ich ujęciem w szerokiej perspektywie: historycznej, kulturowej, socjologicznej.  

W 1978 roku założyła pierwszą w Polsce uniwersytecką Klinikę Psychiatrii Dzieci i Młodzieży, którą kierowała do 2000 r. Wraz z zespołem wypracowała model opieki nad zdrowiem psychicznym dzieci i młodzieży opierający się na oddziaływaniach ambulatoryjnych, opiece środowiskowej ograniczający do niezbędnej konieczności hospitalizację. Było to możliwe dzięki wprowadzeniu myślenia systemowego w psychiatrii i implementacji różnych form psychoterapii, w tym terapii rodzin.  

Ci co ja znali, pamiętają, że była osobą niekonwencjonalną, przekraczającą granice środowisk, otwartą na innych, wierną w przyjaźniach, ceniącą ciekawych rozmówców. W swoim myśleniu była antydogmatyczna, otwarta na nowe nurty filozoficzne i kulturowe, na rozumienie problemów pacjenta w kontekście wyzwań egzystencjalnych  jego życia. 

Była związana z krakowskim środowiskiem artystycznym, z Piwnicą pod Baranami, zarówno poprzez swoje osobiste kontakty jak i poprzez towarzysza swojego życia, malarza Mariana Szulca. 

Jako Fundacja KONTEKST mamy nadzieję, że tworząc nagrodę im. profesor Marii Orwid podtrzymujemy wartości ważne dla Niej i przyczyniamy się do rozwoju psychoterapii, w tym szczególnie terapii rodzin.

Fundacja KONTEKST na Rzecz Rozwoju Psychoterapii i Terapii Rodzin